Een onverwachte “combinatie”: schaken en de kersttijd



Het verhaal van Grande over regels en de reactie van Joost Retera op het artikel van Grande geeft aan hoe ingewikkeld de materie van de regels is: de één overtreedt de regel, maar de ander laat dat toe. Wie overtreedt er dan? Maar er is op een andere manier nog meer over regels te zeggen.

Onmogelijke schaakzetten
Je ziet het te weinig, maar je kunt er wel van genieten als het gebeurt: een zettenreeks die eigenlijk niet kan en tegen alle regels ingaat, een dameoffer (Dh6 Carlsen) of andere vreemde zet, die normalerwijze als fout bestempeld wordt, alles op z’n kop zet, maar wel de winst brengt. Je moet wel een heel speciale kijk op het bord hebben om zo’n briljante zet te ontdekken. Zelfs een goed schaker kan een dergelijke snijdende zet missen. Het kan interessant zijn om daar eens goed onderzoek naar te doen. Hoe ontdek je zo’n onmogelijke zet, hoe verruim je je blikveld, zodat je in staat bent een overrompelende combinatie op te zetten? Daar heb ik geen oplossing voor, maar wel een visie. De Kersttijd Dit soort vragen kwamen er bij mij op in de Kersttijd. Menselijkheid en vrede: het is een diepgevoelde wens, die éénmaal per jaar heel uitbundig naar voren komt. Daar is niets mis mee, het is zelfs bemoedigend. Maar waarom dan juist in de Kersttijd (en daar aan gekoppeld Nieuwjaar)? Het heeft te maken met de geboorte van Jezus, die met zijn gedachtegoed heel veel moois in de wereld gebracht heeft. Mijn gedachte op dat punt is niet gewelddadig geïndoctrineerd. Ik heb er grondig op gestudeerd. Jezus heeft echt bestaan, hij is een historisch figuur, die de boodschap van liefde en vrede hoog in het vaandel had. En die boodschap is min of meer in onze maatschappij blijven hangen. Maar wat heeft dat te maken met die ene onmogelijke briljante zet, waarmee je op onverwachte wijze een schaakpartij winnend kunt afsluiten?

Religies en regels
Schrik niet, ik wil nu iets religieus zeggen, maar vooraf dit: ik heb een hekel aan de meeste religies vanwege hun pretenties, vanwege de last van de “morele” regels die men de mensen oplegt, vaak opgeschreven in “Heilige boeken” en aanverwant schrijfwerk, en die moet men resoluut aannemen, omdat ze (zo beweert men dan) door God geschreven zouden zijn. En daar lopen we graag achteraan. Ik walg van bijna alle politici (behalve Wilders) die zeggen dat je religies moet respecteren. Politici verwijzen naar de grondwet of naar de “rechten van de mens”. Die grondwet en die “rechten van de mens” zijn ook een soort heilige boeken geworden: maar het is evenmin door God geschreven en er is te weinig over nagedacht. En er bestaan nog veel meer regels en “heilige” boeken over hoe we ons moeten gedragen in het verkeer of in de werksfeer of waar dan ook. Het zijn niet alleen de religies! Doe mee met een religie als je dat zinvol vindt, neem het goede ervan mee, maar het hoeft bij zo’n religie echt niet allemaal in orde te zijn. Lees ook de Heilige boeken: er staat echt veel aantrekkelijke wijsheid in, maar wees waakzaam voor door mensen opgeschreven kletspraat die men aan God toeschrijft.

Het uiteindelijke doel
Jezus is voor mij anders, en er zijn nog heel wat denkers die op hetzelfde spoor zitten. Jezus was opgevoed in het Jodendom en wist van de duizenden regeltjes, boeken vol, de wet van de Joden. Als je je niet aan die regeltjes hield, was je onrein en kwam je in het verdomhoekje te zitten. Jezus’ boodschap was in feite: val onze mensen niet lastig met al die regels, heb elkaar lief, dan heb je de hele wet vervuld. Als je zo’n uitspraak vertaalt, dan kun je zeggen, dat het goed is om altijd een uiteindelijk doel in de gaten te hebben en al die regeltjes eromheen als tweederangs goedbedoelde rotzooi te beschouwen. Ons leven, denken en ontwikkelen wordt vaak onnodig beperkt en tegengehouden door regels.

De regels zijn soms ook hinderlijk bij het schaken
Hoe komt het dat wij niet altijd die geniale inval hebben om zo een indrukwekkende zet (voorbeeld Dh6 Carlsen) op het bord te zetten ? Als beginnend schaker leren we een aantal regels: de basisregels, stukken schuiven (de loper schuin, de toren recht enz.). Dat soort regels bedoel ik niet. Er volgen wel een aantal andere regels, die over het spel gaan: je moet rokeren voor de veiligheid, je moet bij de opening het centrum bezetten, je moet een stuk niet in laten staan, je moet je dame niet te vroeg in het spel brengen (enz. enz.). Allemaal regels en ze kloppen heel vaak ook! Behalve die ene keer dat je een briljante zet kunt doen, maar je ziet die zet niet, omdat het tegen de regels is. Natuurlijk heeft iedere schaker (zeker bij UVS) dat al lang in de gaten. Maar dit is mijn schaak-kerstgedachte: probeer ook eens tegen de (op zich juiste) regels in te denken. Geef eens een dame weg, natuurlijk op het juiste moment (of tegen mij mag je dat altijd). Laat eens een stuk in staan. Overdenk ook zetten die volgens de “regels” niet kunnen, maar onverwacht goed zijn en het uiteindelijke doel van de winst naderbij brengen.

Share

Geef een antwoord