Januari: mysterieuze maand

Jawel. Ze zijn er weer! De topgrootmeesters. En ze zitten bijna aanraakbaar in Wijk aan Zee. Achter hun borden doen ze hun ding: schaken. Ter lering en vermaak voor de Nederlandse schaakgemeenschap. En natuurlijk voor alle schaakliefhebbers in de wereld. Want zo gaat dat tegenwoordig. Vroeger – toen alles beter was – moesten we wachten op de krant om een enkel partijtje uit een groot toernooi na te kunnen spelen. Of op Schakend Nederland, of Schaakbulletin, of de Schaakinformator, of … hoe heete dat andere blaadje ook alweer? Soms werd er ook een boek uitgegeven waarin alle partijen van het toernooi werden gepubliceerd. Heerlijk om daar als amateurschaker in te grasduinen. Maar vroeger – toen alles beter was – was het dus best wel lastig om actuele grootmeesterpartijen te pakken te krijgen.
Tegenwoordig kun je zo goed als elk toernooi in de wereld gewoon achter je PC, laptop, tablet of smartphone live volgen. Met commentaar. En analyses van de beste schaaksoftware. Wat wil een echte liefhebber nog meer?
Nou ehhh. Bijvoorbeeld de partijen van de clubgenoten bekijken. Zonder nare drempels als wachtwoorden en gebruikersnamen en zo. Je bent gewoon benieuwd wat je clubgenoten gespeeld hebben: effe partijtje naspelen. Maar nee. Jaap A. en Hans K. moesten zo nodig een ‘geheime’ partij spelen. Ja – je mag wel weten dat hij gespeeld is, maar als je hem wilt naspelen moet toch wel eerst even inloggen. Gebruikersnaam? Had ik die dan? Wachtwoord? Moet ik dat ook hebben? Wanneer? Hoe? Waar?
Mooi is dat. De hele wereldtop laat keurig, zonder enige vergoeding, al zijn partijen al dan niet becommentarieerd op verschillende sites verschijnen. Maar wij achter de dijken, bij UVS, hebben zo onze eigen manieren. Wat van ons is is van ons. Afblijven. Niet spieken! Doe het lekker zelluf! De titel van het stukje is een verwijzing naar het boek Amateur tegen Meester van Euwe. Dat is wel zo’n beetje het beste schaakboek ooit. OK – ‘Mein System’ van Réti was nog beter; maar dat denk ik vooral omdat ik er niet veel van begrijp. In Amateur tegen Meester worden partijen zet voor zet besproken. Steeds wordt duidelijk uitgelegd wat de achterliggende strategieën zijn. Zo worden geheimzinnige manoeuvres duidelijke plannen en mysterieuze zetten een logisch gevolg van die plannen.
Bij het Tata-toernooi kun je de partijen thuis op de voet volgens. En je krijgt er live commentaar bij. Dat live-commentaar leidt vaak tot oeverloos gezwets, in tegenstelling tot de computeranalyses – die zijn wel weer erg zakelijk. Het nadeel daarvan van die computeranalyses is dat daar geen uitleg bij staat. Het gevolg is dat het mij vaak een volkomen raadsel is waarom sommige zetten wel en andere zetten niet gespeeld worden.
Giri speelde tegen Wei Yi een typische mysterieuze grootmeesterzet. In een stelling waarin ik met zwart vooral zou nadenken over waar ik de torens neer zou zetten – en dan eens zou kijken met welke pionzet, b5, d5 of f5, ik de stelling zou gaan openbreken, speelt Giri een zet die nooit bij mij zou zijn opgekomen.


O ja, we moesten vroeger natuurlijk ook wachten op New in Chess, dat prachtige schaakblad waarop elke rechtgeaarde schaker wel op geabonneerd zou willen zijn. Bestaat dat blaadje eigenlijk nog wel? Wat een mysteries deze maand.

 

Share

8 reacties

  1. Jaap Amesz schreef:

    Ik wil je complimenteren met je creatieve opzet om alle clubleden te doen snellen naar het regelen van inloggegevens. Iedereen is er natuurlijk gebrand op om te schreeuwen: “NEE! Niet Reti, maar Nimzowitsch schreef Mein System!” ;)

    Natuurlijk weten we allemaal dat computers hun schaaksuperioriteit over de mensheid te danken hebben aan brute rekenkracht. Toch is er meer dan dat. De computer heeft ook een gelukje. Wij mensen raken in de ban van regeltjes uit Mein System en Meester tegen Amateur. Willy Hendriks laat zien (soms zelfs met statistisch bewijs) in zijn boek Move first, think later, dat vaak genoeg deze regeltjes niet opgaan.

    Een computer heeft het geluk niet vast te komen zitten in regeltjes. Gek genoeg ligt in de code, het grote regelboek, vastgelegd dat simpelweg alles berekend wordt. Dus alle regeltjes-zetten en non-regeltjes-zetten neemt de computer mee. Wij mensen raken al snel gefixeerd op regeltjes-zetten, want zo hebben we dat geleerd te doen.

    Overigens zag ik Willy Hendriks nog zweten in Wijk aan Zee. Letterlijk, want het was zo vol dat de zaal oververhit en muf raakte. Ik kon de GM partijen niet volgen, omdat ik me amper kon bewegen. Schijnbaar hadden velen het idee opgepakt om op de laatste dag, een weekend dag nog wel, nog even te gaan kijken. Mijn oud jeugdtrainer Ted Barendse wist me te vertellen dat de 1e keer dat Kasparov meedeed in Wijk aan Zee er een heuse bezoekers stop kwam op last van de brandweer en dat wanneer je ging pissen en je deelnemerskaart vergat, dat je dan de zaal niet meer in kwam. :)

    Tot slot, over geheime partijen. Juist als experiment om te laten zien aan mijn angstvallige teamgenoten dat het weldegelijk mogelijk is om integrale partijen te posten en af te sluiten van het internet, heb ik de Hidepost optie laten zien in de praktijk. Zelf ben ik voorstander van integrale openbare publicatie. Maargoed, ik heb nog veel te leren. Gaandeweg kom ik erachter dat er een inertheid zit in zoiets als een schaakclub. Dat is prima. Ik heb tenminste van mijn hart geen moordkuil gemaakt.

    Het blaadje dat je vergeten bent: Schaaknieuws.

  2. Jaap Amesz schreef:

    Leuk artikel trouwens! ;)

  3. Klaus Wüstefeld schreef:

    Hoi mister Grande, ik lees graag jouw stukjes, die uitmunten in creativiteit, humor en smakelijke kritiek. o.a. Lees ik ,dat je graag partijen van clubgenoten naspeelt.Dan heb je ( sorry,sorry) mijn hele partij gemist: in Lamberts verslag van het 4de team, zie je slechts een paar zetten, de openingsfase had ik overgeslagen. Zelfs met gebruikersnaam enz (zoals bij jaap en Hans) kon je die eerste zetten van mij niet terugvinden. Wreed, maar waar, nogmaals sorry. Het zou overigens kunnen zijn, dat er een mysterieus, nog niet genoemd argument is om die openingszetten weg te moffelen, een groot-meesterlijke methode om met een interessant patriottisch argument slechte zetten uit het zicht te houden. Maar kijk eens naar mijn partij.3.Dh5 is ( zo noem ik hem daar) de “Maarten van Rooy” opening. Ken je deze jongen? Vraag het hem maar, hij weet er meer van.

  4. Menace schreef:

    Hook, line and sinker…

  5. Hans Klip schreef:

    Weer een intrigerend artikel, Maarten! Zoals Jaap aangeeft, is Mein System geschreven door de legendarische Aaron Nimzowitsch (1887-1935). Vergeet ook zijn partijenboek Die Praxis meines Systems niet. Richard Réti is verantwoordelijk voor twee andere, ‘hypermoderne’ schaakklassiekers: Die neuen Ideen im Schachspiel en Die Meister des Schachbretts.

    Maarten, je zegt dat je weinig begrijpt van Mein System. Het heeft inderdaad de reputatie van een moeilijk te doorgronden boek, maar dat valt erg mee. Veel van wat Nimzowitsch beschrijft, is tegenwoordig algemeen bekend. Zijn beroemde begrijp Überdeckung blijft wel intrigeren. Misschien ligt het aan het mooie, omslachtige, welhaast mysterieuze Duits van de auteur. Neem bijvoorbeeld dit begin van zijn uitleg van de oppositie in het pionneneindspel: ‘Viele schachergraute Heroen werden sich an den Kopf fassen: Wie, soll nun auch die Opposition abgeschafft werden!! Ja, es tut mir leid, Ihnen diesen Schmerz nicht ersparen zo können. Die Opposition ist, was Tiefe der Anfassung anbelangt, dem “aritmetisch” aufgefassten Zentrum durchaus geistesverwandt. In beide Fällen wird die innere Sachlage nach rein äusseren Merkmalen beurteilt! En zo gaat het door. Genieten toch!

    Wie nog nooit een partij van Nimzowitsch heeft nagespeeld, kan ik Johner-Nimzowitsch (Dresden, 1926) aanbevelen. Zoals hij zelf zegt: ‘Een van de mooiste blokkadepartijen die ik ooit heb gespeeld.’ Al is het alleen maar vanwege de fantastische manoeuvre 12…Dd8-d7 / 15…Dd7-f5 / 16…Df5-h7. En voor de liefhebbers: lees de grappige parodie van Hans Kmoch op ‘het systeem’ met zogenaamde eigen annotaties van Nimzowitsch. Hier in het Engels: https://www.chess.com/forum/view/game-analysis/a-chess-parody-an-ingenious-example-of-my-system

  6. Hans Klip schreef:

    Toevoeging: Herman Grooten heeft recent de partij Johner-Nimzowitsch op Schaaksite geanalyseerd: klik hier

  7. Jaap Amesz schreef:

    Om het compleet te maken, volgens mij zijn er 2 alom bekende concepten van Nimzowitsch. Idd, de Uberdekkung zoals Hans beschrijft met als beroemdste voorbeeld de doorschuif Frans waarin Nimzowitsch pion e5 ging uberdekken met Dg3+Lf4+Pf3+Te1+e5+d4+c3+b2. Het idee achter Uberdekkung is dat al de genoemde stukken juist meer mobiliteit krijgen. Bij het weghalen van een der stukken blijft de dekking gegarandeerd.

    En een toren opzettelijk op een gesloten lijn zetten. Geen idee wat de technische naam is. Ik ben net mijn repertoire aan het bijwerken en krijg van de computer Thg1!! om de oren. Wanneer ik Lxf3 speel, neemt wit met gxf3 terug en heeft de g-lijn in handen. In principe kijkt de toren op g1 tegen de pion op g2 aan, maar in feite heeft het dan toch een afschrikkende functie. Trouwens dat is een variant wat ik bekijk op 2700+ niveau in de database en geen enkele top GM heeft deze zet nog gevonden, terwijl het precies in lijn ligt der gedachtegoed van Nimzowitsch. En ik denken dat computers dat nooit zouden kunnen snappen? Haha. De mensheid gaat eraan!

    Ik heb de Engelstalige vertaling van Mein System digitaal, wat ik GRATIS en LEGAAL aan je mag geven, omdat de copyrights ouder zijn dan 75 jaar. Mail maar! Overigens geeft Yassar Seirawan de tip dat je het boek periodiek opnieuw moet lezen om het echt door te krijgen. En ik vond de ene paragraaf veel abstracter dan de andere. Soms heb ik wat geskipt.

    http://ratings.fide.com/card.phtml?event=1007106 Hop hop, 2204 Fide. Laat CM Anton het niet zien. ;)

  8. David Miedema schreef:

    Wel grappig ik laat mij vooral niet provoceren door die laatste zinnen Maarten. ‘blaadje’ ‘bestaat dat eigenlijk nog wel’

    Heb ik jullie nog geen aanbieding gedaan?

Geef een antwoord