stand na 4.Pf3

Wit: VVD (als grootste partij mochten ze natuurlijk de eerste zet uitvoeren).
Zwart: CDA
Door het spelen van de gedoogvariant, kon het normale schaakbord gebruikt worden. Anders had men misschien een bord als dit moeten gebruiken.

1.f4!? Opent net rechts van het midden, begrijpelijk. In de eerdere matchpartij VVD tegen het front PvdA/D66/Groen Links had men 1.e4 gespeeld maar werd toen gecountered met centrumlinkse 1… c5. Daardoor werd deze partij snel opgeschort omdat de VVD niet van dat soort ‘Siciliaanse toestanden’ houdt. Job Cohen werd er door grand maitre Ed van Thijn te laat op gewezen  dat men in het schaken geen zetten mag terugnemen.

1… e5?! Het CDA was enigszins verdeeld, het centrumrechtse deel was ook wel te porren voor de tegenstoot 1…f5, terwijl de andere flank meer voelde voor het minstens zo solide 1… d5. Zoals gebruikelijk kwam men ergens in het midden uit.

2.fxe5 Overschakelen naar het Koningsgambiet met 2.e4 was voor Mark Rutte natuurlijk niet aantrekkelijk, men is nogal zuinig bij de VVD en ook de kleine man wordt volgens het programma afdoende beschermd tegen de wrede marktwerking. Een aangeboden hapje slaan ze echter ook nooit af.

2… d6 Tegen beter weten in speelt het CDA het spelletje verder. Terwijl achterban en partijestablishment nog ruziën over de vraag of de partij überhaupt gespeeld had moeten worden, trekt Maxima Verhagen snel het intiatief naar zich toe. Daarbij kijk hij niet op wat toevallige slachtoffers. Waar gehakt wordt vallen immers spaanders.

3.exd6 Tsja, 18 miljard bezuinigen is niet makkelijk, dus alle kleine beetjes helpen, al doet de VVD nu wel erg weinig aan ontwikkeling. Maar ze wilden de ontwikkelingshulp toch al halveren…

3… Lxd6 Zelfs de koninklijke raadgever van het CDA (lees Ruud Lubbers) drukt nu zijn stempel op het spel. Vanaf zijn positie links op het midden kan ook hij niet verder kijken dan mogelijkheden op rechts.

4.Pf3 Meer zwaargewichten op rechts. Ivo Opstelten nestelt zich openlijk op de rechtervleugel. Dit raspaardje van de VVD komt wat meer van rechts dan koning Mark Rutte, maar schermt die nu wel even af tegen kritiek via de diagonaal e1-h4.

Hoe nu verder? Zal het CDA er voor gaan aan de rechterkant en zich committeren aan lachende kibitzer PVV? Komen de christendemocraten met een suicidale aanval ingeleid door 4… g5? Of weet de linkervleugel zich er nog mee te bemoeien met 4… Pc6? Eén ding is zeker: het zal voorlopig geen saaie pot worden!

Komt octopus Paul volgend seizoen uit voor UVS?

In deze laudatio wil ik een simpel raadsel oplossen: wat heeft Lambert, de schaakspeler, met de opening b2-b4?

Voor de niet-schakers onder u, dames en heren, is dat misschien een mysterieuze vraag. Voor ons schakers ligt het mysterie veel meer in het gegeven dat de persoon Lambert altijd zo’n vreemde schaakopening priviligieerde. De opening staat onder ons namelijk bekend als dubieus. Degene die zo’n opening speelt, zo vermoeden wij, kan niet helemaal vertrouwd worden. Anders gezegd, een dergelijke persoon heeft een hang naar gevaar, naar riskant leven, naar een leven in de stijl van een bohémien. Officieel staat de opening bekend als de Sokolsky-variant, vernoemd naar witrussische schaaktheoreticus Alexej Sokolsky die in 1938 een boek schreef over deze opening. Maar de opening werd al langer gespeeld door illustere figuren als Rudolf Charousek en Aaron Nimzovitsj. Zelfs José Capablanca speelde haar in 1924, zij het in een simultaanwedstrijd.

Ik wil de niet-schakers onder u niet gaan vervelen met de details over een schaakopening. Maar wat u moet weten is dat de Sokolsy-opening onder veel andere namen bekend is en één van die namen is Oerang Oetan. Kortom, het is een opening die mij altijd heeft doen denken aan het duistere verhaal De Moorden in de Rue Morgue van Edgar Allan Poe. Als ik het me goed kan herinneren, werden de moorden gepleegd door een oerang-oetan met een scheermes. De lijken van de twee slachtoffers, mevrouw L’Espanaye en haar dochter, werden door het beest in de schoorsteen gestampt.

De vraag is dus: is Lambert als schaakspeler degene die zijn tegenstanders ook zo in een schoorsteen wil stampen?

Ik wil de vraag nog even laten rusten. Niets wijst er immers op dat in Lambert een oerang-oetan huist. Hij is ook docent, hij houdt van wiskunde, hij houdt van schaken. Hij houdt ook van controle. In dit opzicht is er mogelijk een groot verschil tussen de schaakspeler en de docent. In 1970, Lambert heeft volgens mij minstens 250 jaar op het Kandinskycollege gewerkt, in 1970 om precies te zijn, melden zich twee leerlingen bij de conrectrix die zeggen dat ze niet meer naar Lamberts lessen durven gaan omdat ze bang zijn dat ze straf krijgen. “Waarom krijgen jullie dan straf?” vraagt de conrectrix enigszins gebiologeerd. “Omdat we soms achertom kijken” antwoorden de jongens. “Dan moet je niet meer achterom kijken” zei toen de conrectrix.

Een jaar eerder had Lambert de baan gekregen. Hij had als noviet na twee lessen een toets afgenomen onder 89 leerlingen. Daarvan haalden 86 leerlingen een 1 en twee leerlingen een 2 en een briljante geest een 4. Ze dachten meteen: dat is een goeie. Misschien begint onder u te dagen waarom ik niet alleen bij het schaken toch wat paradoxale associaties heb met dat verhaal van Edgar Allen Poe. In ieder geval is Lambert niet weinig trots op dit akkefietje: geen ouder, geen leerling en geen collega haalde het in zijn hoofd om te klagen over de jonge docent. Nu gaat het er anders aan toe: Lambert vertelde me dat tegenwoordig docenten die een dergelijke daad verrichten een coach krijgen, want wie eisen stelt aan leerlingen moet wel op de een of andere manier psychologische noodhulp krijgen.

Niets is vreemder aan de wiskundige geest van Lambert dan psychologische noodhulp.

Voor het geval u het nog niet weet: Lambert was dus een wiskundeleraar, een wiskundeleraar die er wel degelijk genoegen inschept zo nu en dan zijn leerlingen in een schoorsteen te stampen. Misschien is dat wat te kras uitgedrukt: maar toch heb ik de stellige indruk dat Lambert niet van al dat muggezifterige geouwehoer houdt over hoe een mens in zijn vel zit en over hoe je de tere ziel van pubers dient te redden. Ik kan hem daarin alleen maar gelijkgeven.

Hoe zou het zijn om van hem wiskundeles te krijgen? Het is een vraag die ik me ter voorbereiding van deze dag vaak gesteld heb. Ik weet het niet, ik heb geen idee. Zonder twijfel is hij een leraar geweest die hield van controle. Hij stelde prestatiecontracten op met leerlingen, hij vond dat de leerlingen de juiste stappen moesten zetten bij het uitwerken van vergelijkingen, hij liet leerlingen alle uitwerkingen netjes op zijn grote rijdende borden kalken, wilde altijd het goede voorbeeld geven en was dus ook nooit ziek. Ergens zijn het ouderwetse methoden, maar tegelijkertijd ben ik zelf van een generatie die deze methoden wel waardeert. Als ik hoorcolleges geef aan 400 studenten, dan begint het altijd zo: “Dames en heren – op een universiteit zeg je geen ‘jongens en meisjes’ meer, maar ‘dames en heren’ – er gelden hier twee regels: a) u hoeft hier niet te komen en b) als u hier toch komt, dan zwijgt u als het graf.” Je voelt je een potentaat, maar het werkt.

Goed, wiskunde dus. Zelf raakte ik als kind gegrepen door de wiskunde toen mijn docent me iets uitlegde over mysterie en oneindigheid. Wie kent niet de stelling van Pythagoras? In een rechthoekige driehoek is het kwadraat van de hypotenusa gelijk aan de som van de kwadraten van de rechtshoekzijden. Anders geformuleerd: a^2 + b^2 = c^2. Om het te illustreren nemen docenten vaak als voorbeeld 3, 4 en 5 en men krijgt dan een mooi kloppende som: 9 + 16 = 25. 3, 4 en 5 zijn het eerste van de zogenaamde pythagoreïsche drietallen: 5, 12 en 13 en 7, 24 en 25 zijn de volgende in een lange eindeloze reeks waarvan de formule niet door Pythagoras zelf maar door Euclides voor het eerst beschreven werd. Mijn wiskundedocent vond die drietallen niet interessant. Het interessante voor hem was natuurlijk  wanneer men uitgaat van de getallen 2 en 3 of van 4 en 5: je krijgt dan volgens Pyhagoras geen mooie ronde getallen, maar iets ingewikkelds, iets waarover die oude Grieken eindeloos lang konden reflecteren, iets waarvoor ze pas in 1525 de zogenaamde radix, oftewel het wortelteken bedachten. Dat wortelteken, zei mijn leraar toen, is een teken van oneindigheid. Nu spreekt men in de geometrie liever van incommensurabiliteit: de twee rechtshoekszijden hebben geen gemene maat met de hypotenusa.

Klik hier om de embedded video te bekijken.

Nicolaas van Cues

Oneindigheid, dames en heren, is een kwestie van perspectief. Er is geen denker die hier zo diepgravend over heeft nagedacht als Nicolaas van Cues, ook wel bekend als Cusanus. De man leefde van 1401 tot 1464, kwam uit het Moezelstadje Kues en was de zoon van een wijnhandelaar, een detail dat voor jongens zoals ik niet geheel en al onbelangrijk is. Cusanus staat bekend als de bedenker van de docta ignorantia, de these van de erudiete of geleerde onwetendheid. Want, dames en heren, laten we wel wezen, dat wortelteken is niets meer en niets minder dan een teken van geleerde onwetendheid. De wiskunde, moet u weten, zit vol met vormen van geleerde onwetendheid en juist omdat de mensen vandaag de dag zoveel willen weten, hebben ze steeds meer moeite met de wiskunde. Ik denk dat Lambert deze stelling niet al te boud vindt. Ik herhaal haar daarom nog eens: juist omdat mensen tegenwoordig veel te veel willen weten, weten ze niet meer hoe met wiskunde om te gaan.
Terug naar het perspectief. De paradox is dat degene die nadenkt over perspectief meteen laat zien dat hij al voorbij het perspectief is. Dat komt, omdat hij weet dat wat hij weet slechts gebonden is aan dat perspectief en dat betekent in feite dat hij op de hoogte is van de beperkingen, de begrenzingen, de eindigheid ervan. Bredeweg is ook maar een perspectief, zou je kunnen zeggen. Wie zich bewust is van zo’n perspectief, is zich tegelijkertijd bewust van het gegeven dat de blik die hij heeft altijd geconditioneerd is. Maar tevens is hij zich bewust van het feit dat die blik ook op heel veel andere manieren geconditioneerd kan zijn. Op hoeveel andere manieren? Op oneindig veel andere manieren. Dat is prettig: waar je ook zit, ook al is het in Bredeweg of in Lamberts klas, de wereld is nooit een gevangenis. Dat zag ik geloof in zijn ogen toen hij me uitlegde dat ik in Bredeweg moest komen wonen.
Goed, die leer van de erudiete onwetendheid hangt onvermijdelijk met perspectief samen: wie weet heeft van zijn onwetendheid, weet dat alles wat hij weet onderhevig kan worden gemaakt aan perspectivistische verdraaiingen. Veel mensen vinden dat vervelend, om de doodeenvoudige reden dat in ons hele begrip van kennis verdraaiing onaanvaardbaar is. Kennis moet waarheid opleveren, waarheid vereist objectiviteit en objectiviteit vereist dat je boven de verdraaiing van het perspectief weet uit te komen. De wiskunde geldt van alle disciplines als de discipline die het meest objectief is: ze houdt op het eerste gezicht niet zo van verdraaiingen. Maar wie de wiskunde in perspectief zet, weet ook dat de wiskunde alleen maar zo objectief kan zijn omdat we, zoals de grote Italiaanse filosoof Giambattisto Vico het ooit eens zei, haar zelf hebben uitgevonden. Anders gezegd: objectiviteit krijg je alleen maar door jezelf iedere toegang tot de realiteit te ontzeggen: pythagoreïsche driehoeken, euclidische rechte lijnen, perfecte sferen zijn in de werkelijkheid niet te vinden.

Ingeschreven veelhoeken

De waarheid van Pythagoras over de verhouding tussen de schuine zijde en de twee rechtshoekzijden vind je dus alleen in een geïdealiseerde wereld. In de gewone wereld vind je die waarheid nooit en toch is ze, als we Cusanus mogen geloven, belangrijk: ze functioneert, zou je kunnen zeggen, als een regulatief ideaal. Hij verwoordt het zelf ongeveer zo: ons verstand is voor de waarheid net zoiets als een ingeschreven veelhoek voor een cirkel. Ik meen me vaag te herinneren dat ze dit ooit een raaklijnenveelhoek noemden, ben niet zeker, maar het punt is simpel: hoe meer hoeken zo’n veelhoek heeft, hoe meer ze gaat lijken op een cirkel. Maar nu komt het: zelfs als je het aantal veelhoeken oneindig maakt, dan nog kun je niet zeggen dat ze gelijk wordt aan de cirkel, tenzij je gaat toegeven dat de cirkel in feite een soort veelhoek is. Maar dat zou, als we de analogie mogen doortrekken, neerkomen op de gedachte dat de waarheid in feite ons verstand is. En dat is absurd. Waarom? Omdat ons verstand niet oneindig is en de waarheid oneindig moet zijn. Er glipt dus altijd iets weg. Dat inzicht is een kwestie van perspectief.
Laat ik Cusanus maar eens gaan citeren, zodat u het beter begrijpt: Propter quod infinitum ut infinitum, cum omnem proportionem aufugiat, ignotum est. In vrije vertaling: “Als oneindigheid is het oneindige onbekend, want het ontsnapt aan alle vergelijkende relaties.” Elders formuleert hij dit inzicht als volgt: “Het is zonneklaar dat er geen vergelijkende relatie is tussen het eindige en het oneindige.” Dat wisten we dus ook al naar aanleiding van de stelling van Pythagoras: er is geen gemene maat – wat Cusanus omschrijft als een vergelijkende relatie, een medio proportionis – tussen het kwadraat van de schuine zijde en het kwadraat van de twee rechtshoekzijden. En precies hier zijn we aanbeland bij het hart van de geleerde onwetendheid: omdat het verstand alleen maar kleine eindige stappen kan zetten, hoekje voor hoekje als het ware, raakt ze nooit aan wat Cusanus het Maximum noemde. Anders gezegd: de oneindigheid blijft fundamenteel onbegrijpelijk en voorzover wiskunde het vak van de oneindigheid is, is het ook het vak van de geleerde onwetendheid. Maar juist daarom is ze de moederdiscipline bij uitstek: geen enkele beschrijving in geen enkele wetenschap is compleet. De complete beschrijving van een boom zou samen moeten vallen met de boom zelf en veronderstellen dat die mogelijkheid er is, is absurd.
De filosofen en wiskundigen hebben met elkaar femeen dat ze er wel van houden om wat meer over die oneindigheid te speculeren. We weten er niets van en toch weten we dat de ene oneindigheid de andere oneindigheid kan bevatten. De verzameling van natuurlijke getallen is een deelverzameling van de verzameling van gehele getallen en dit levert natuurlijk mooie paradoxen op: hoe kan een oneindigheid omsloten worden door een andere oneindigheid?
Cusanus had hier wel een antwoord op: een boom onttrekt zich aan iedere beschrijving omdat ze in principe oneindig is, maar toch is hier sprake van een andere oneindigheid dan de oneindigheid die Cusanus als goed bisschop natuurlijk al die tijd in zijn hoofd heeft: God. Zoals de oneindige verzameling van natuurlijke getallen een deelverzameling is van de oneindige verzameling van hele getallen, zo is de boom in zekere zin een deelverzameling van God. Of liever gezegd, Cusanus maakt een onderscheid tussen een eindige oneindigheid en een oneindige oneindigheid. Laat ik hier niet verder op ingaan, want het ontaardt in middeleeuwse sofisterij. Het komt hier op neer: God wordt bij Cusanus uiteindelijk gedacht als een cirkel die ons hoekige verstand nooit helemaal kan bevatten. Dat past in een lange traditie die wiskunde niet alleen verbindt met theologie, maar ook tot een soort van theologie maakt. Thomas van Aquino, de grondlegger van de hedendaagse kerk, gebruikte de wiskunde om duidelijk te maken hoe we God moeten denken: “De eeuwigheid (God dus) is altijd aanwezig op welke tijd of welk moment in de tijd dan ook. Men kan een voorbeeld hiervan zien in een cirkel: ook al is een bepaald punt op de omtrek ondeelbaar, het kan nooit samen bestaan met andere punten, omdat de logica van opvolging de omtrek constitueert; maar het centrum dat buiten de omtrek ligt is direct verbonden met elk gegeven punt op de omtrek.”

Lambert Hofman

Een prachtig beeld, geniaal ook. Maar nu, dames en heren, zult u zich ongetwijfeld afvragen wat dit allemaal te maken heeft met de oerang-oetan opening in het schaken of met het leven in Bredeweg. Laat ik beginnen met nog eens een anekdote, ook uit de beginperiode van Lamberts carrière als wiskundedocent. Er komen twee leerlingen bij hem in de klas. Ze zien er wat ouder uit en Lambert valt iets vreemds op aan beide leerlingen: hij denkt, je woont in Bredeweg of niet, dat de twee een cursus over homoseksualiteit komen geven. Lambert zag het echter niet precies: de leerlingen leggen uit dat ze eigenlijk niet homo zijn maar blind en dat ze het ontzettend leuk vonden dat Lambert het niet zag, want blindheid is een conditie die volgens de leerlingen toch aanzienlijker erger is dan homoseksualiteit. Sindsdien is Lambert betrokken bij lesgeven aan visueel gehandicapten en ik ben geneigd om te zeggen dat hijzelf de eerste is om te zeggen dat we op de een of andere manier het geen van allen precies zien. Dat is belangrijk.
Hij weet veel en tegelijkertijd is hij de eerste om toe te geven dat hij niet veel weet. Ik heb zelden iemand gezien die zo tevreden is met zijn onwetendheid. Dat brengt me terug op die voorkeur voor de oerang-oetanopening: b2-b4. Vele schakers hebben hem gevraagd waarom hij met wit – met zwart voelt hij zich, laat ik het voorzichtig zeggen, enigszins unheimisch, alsof zijn pionnetje van hem wordt afgenomen – altijd de b2-b4 opening speelt. Ik zelf ook en aan het begin van mijn rede heb ik gesuggereerd dat er misschien wel een soort van mensaap in hem schuilgaat, een oerang-oetan die, als het zo moet, zijn slachtoffers in de schoorsteen stampt. Maar hier moeten we voorzichtig zijn. Wie het verhaal van Poe er nog eens op na leest, zal opvallen dat die oerang-oetan helemaal niet zo kwaadaardig is, dat hij als ontsnapte aap in paniek is geraakt en dat hij eigenlijk een beetje een zielig geval is. Welnu, dat is Lambert dus duidelijk niet.
Het antwoord op het raadsel b2-b4 is te vinden bij Cusanus. Duizend keren heeft Lambert de vraag beantwoord: het levert spannende openingen op, het is iets waar je tegenstanders mee kunt verrassen, het is leuk om aan te tonen dat een dubieuze opening eigenlijk best gespeeld kan worden, enzovoorts. Maar het geven van een antwoord is allemaal ijdelheid. Met het hoekige verstand dat we allen hebben, komen we er niet helemaal achter. Het raadsel zit ‘m in de b2-pion zelf, in dat lieve kleine dingetje, zoals schaakgrootmeester Donner het ooit eens zei. Dat lieve kleine dingetje is voor Lambert wat voor Cusanus het Maximum, de eeuwigheid of God zelf was. Het is niet in en van deze wereld, maar het is met alles wat hij doet verbonden. Hij weet wat die pion b2 behelst en tegelijkertijd weet hij het niet.
Hij kan schaken en lesgeven als een beest en tegelijkertijd is er een mildheid in hem die hem volgens mij tot een ontzettend aangename collega moet hebben gemaakt. Die mildheid hangt samen met die erudiete onwetendheid. Alles weten over iets en tegelijkertijd weten dat je niets weet, verjaagt de ruwheid – iets wat Cusanus aanduidt met het prachtige woord scabrositas – uit het leven. Daar gaat het uiteindelijk om bij de geleerde ongeleerdheid: wie de dingen in perspectief kan plaatsen, verliest de ruwheid uit zijn leven.

René ten Bos

Dames en heren, alleen zo houd je iets 40 jaar vol. Ik heb veel met de man geschaakt. Ik vind het jammer dat ik nooit wiskundeles van hem heb gehad.

Dank u wel,

René ten Bos

Chess Records

De meeste schakers hebben denk ik wel eens iets over schaakrecords gelezen en dan vaak in stukken van de hand van Tim Krabbé. Die heeft op zijn site een aardig overzicht van die records. Het leek mij wel aardig om ook de records van UVS op deze site te verzamelen. Inmiddels heb ik al een paar pagina’s op deze site gezet om ze te verzamelen (je kunt ze nu ook direct via het menu bereiken).

Er staan alvast een paar ‘records’ op. Daarbij kon ik alleen uit mijn eigen partijen putten en de partijen die op site staan of in recente clubbladen stonden. Dat zijn dus nog niet zoveel partijen en die records zijn dus makkelijk te breken! Stuur je claims (met de bewuste partij natuurlijk) naar de webmaster, dan kunnen we de lijst aanvullen.

Dus kom op met die zeeslangen van 150 zetten, minorpromoties, dolle torens etc. etc.!

Het was niet zo’n snelle pot (10 minuten plus 2 seconde per zet erbij) en ik zat tegelijkertijd wat drinken te regelen voor mijn kinderen, dus daarom had ik niet zo in de gaten dat mijn tegenstander in de tussentijd ook nog wat tijd had gevonden om het chat-venster te gebruiken. Tot nu toe was het gebleven bij een hello and good luck op zet 1, dus zo’n chatter was het nou ook weer niet. Maar dat veranderde snel.

Het einde was een beetje onbedoeld van mijn kant. Mijn tegenstander verzocht om de partij af te breken (het venster gaat dan onder meer rood knipperen) en tegelijkertijd begon hij te emmeren in het chatvenster. Ik geef de conversatie maar weer inclusief al de kromme zinnen en typefouten, die nu eenmaal niet te vermijden zijn in dit soort chatsessies.

Dragonian:  mouse slip
Dragonian:  please abort
Applause from Dragonian
Dragonian:  please i had mose slip
Dragonian:  pleae
Dragonian:  well
Dragonian:  i slipped
Dragonian:  if u want to win on mouse slip
Dragonian:  u are no good at chess

Nu dacht ik dat zich er bij neerlegde en alsnog opgaf. Hij staat natuurlijk ook zonder die mouse slip compleet verloren. Er kwam ook een schermpje voor een revanche, die ik accepteerde,  en vervolgens een remise aanbod. Die klikte ik weg, maar blijkbaar accepteerde ik daarmee het abort verzoek (misschien een bugje in de software) en was de partij dus zonder resultaat gebleven. Intussen was de volgende partij tussen ons begonnen en kwam na zet 1 weer:

Dragonian:  good luck

Deze partij won ik vrij eenvoudig, maar het zat mijn tegenstander blijkbaar allemaal vrij hoog. Het ‘gesprek’ ging verder.

Dragonian:  no thanmks
Dragonian:  no good game
Dragonian:  no applause
Dragonian:  no chat
Dragonian:  no good luck
Dragonian:  absolutely no manners

Het begon me een beetje te irriteren en in plaats van hem te negeren, begon ik wat tegengas te geven.

pjve: I tend to concentrate on the chess
Dragonian:  after
Dragonian:  you cant say thanks
Dragonian:  good game
Dragonian:  wish me good luck
Dragonian:  offer a handshake
Dragonian:  if we were face to face
Dragonian:  you wouldn't offer gratitude
Dragonian:  for a game played
Dragonian:  by your opponent
Dragonian:  perhaps
Dragonian:  u like to play by yourself
Dragonian:  next time
Dragonian:  manners cost nothing
Dragonian:  have some respect
Dragonian:  or people will think u r rude
Dragonian:  r u rude
Dragonian:  ?
Dragonian:  so far i can't see evidence to the contrary

In mijn ogen was het nog steeds raar dat hij niet normaal op had gegeven in de eerste partij en vond dat hij mazzel had dat die zo raar was beëindigd.

pjve: pleas look at our first game
Dragonian:  please say thanks
pjve: there is no move which would have saved you insteds of the 'mouseslip'
Dragonian:  stop deflecting
Dragonian:  i'm talking about u not saying thanks
pjve: anyway that games seems not to have counted for rating
Dragonian:  i;m not wooried about the games
Dragonian:  just people with no manners upset me
pjve: asking to abort in a losing position is far more serious than ommitting
 a good luck at the start of a game, as far as I am concerned
Dragonian:  well dutch have no manners then, because that was honest mouselip

Op dit moment werd ik me bewust van het Britse vlaggetje naast zijn naam. Tot nu toe had ik de indruk met een of andere barbaar uit het voormalige Oostblok van doen te hebben (daar heb ik wel vaker scheldpartijen van ontvangen na partijen). Ik gaf ‘m daarom nog een kleine kans en besloot het met een beetje humor wat luchtiger te maken:

pjve: so if i call a mouse slip than I can save all my games ...
Dragonian:  i apologise if you think that is important
Dragonian:  but still i have not received a word of thanks
pjve: thanks for playing but no thanks for the complaints
Dragonian:  that is what i call bad taste
Dragonian:  thanks but no thanks
Dragonian:  is not thanks
Dragonian:  see u later
Dragonian:  all i ask is a good luck and a thanks
pjve: and that's English humor or what ;-)
Dragonian:  people should have those manners without prompting
Dragonian:  if not then it is rude
pjve: that's difficult if you use to play a lot of 1 mingames
Dragonian:  i wish u the best of luck in all your games in the fiture
pjve: tanks
pjve: thanks (keyboard slip)
Dragonian:  bye

Was het toch nog goedgekomen met deze vertegenwoordiger van het Perfide Albion?

Peters eindelijk volwassen – Haselager eindelijk positief bevonden.

Arme Anton. Tijdens de avond, toen de strijd nog helemaal open was, ving hij het gerucht op dat er sprake was van een complot. Het leek er toch verdacht veel op dat tout-UVS zich als makke schapen op de slachtbank legde zodra Luuk al dan niet aan het bord verscheen. Het begon onderhand erg veel weg te hebben van een Islamitische slager na de vastentijd. En daar hoefde Luuk echt geen Keurslager voor te zijn. Een klein tikje was al genoeg om menig tegenstander krijsend van pijn en ellende over de grond te zien kronkelen. Anton bekroop, zo vertelde hij mij, het gevoel dat er sprake was van een soort van samenspanning. Zoiets van: iedereen tegen Anton! Vanzelfsprekend moest ik dat kiemend zaadje van wantrouwen bewateren. Ik moedigde Anton aan door te insinueren dat ook ik mijn bijdrage heb geleverd – en dat daarbij pecunia zeker een rol gespeeld zouden kunnen hebben, hoewel ik dit en andere zaken natuurlijk ten stelligste zou ontkennen in welke openbaarheid dan ook. Jammer genoeg prikte Anton – Antoine voor vrienden – de complotballon zelf al gauw door: hij was zelf immers ook lid van de samenzwering omdat hij een van de eersten was die tegen Luuk het bijltje erbij neer had gegooid. We kunnen dus niet anders concluderen dan dat Luuk terecht kampioen is geworden. Ons jeugdlid is eindelijk volwassen geworden. We hebben hem goed door de puberteit heen geleid, hoewel die wel wat lang duurde…

Jammer dat zo’n jongen zich dan direct een air aan meet en zich gaat gedragen als een arrogante kwal. Je weet wel: zoals die SMB’ers vroeger waren. (Nu niet meer: de SMB’ers zijn onze vrienden!) Maar met een paar potjes doorgeefschaak is die arrogantie eenvoudig en doeltreffend weggevaagd. Die combinatie van snelheid, creativiteit, kameraadschap en doorzettingsvermogen is nu nog net iets te veel gevraagd voor voorheen ons jeugdtalent. En dat is maar goed ook. Wat mij betreft heeft elke UVS’ers nog maar 1 gedachte, 1 wens, 1 doel: ‘Lynch Luke’ (op het schaakbord natuurlijk – maar dat spreekt!). Enfin. Anton dus tweede – ook niet slecht. En Ruud van de Plassche lijkt eindelijk terug. Een goed schaakjaar afgesloten met een verdiende derde plaats! Gefeliciteerd Ruud.

Qua beker hebben we ook een nieuwe  kampioen. Pim voor vrienden. Haselager heeft ook 1 gedachte, 1 wens en 1 doel: hij wil stijgen in de interne rating. Dat is voorwaar niet makkelijk, omdat wedstrijdleiders en anderen er hun hand niet voor omdraaien om manulipatief in te grijpen indien dat noodzakelijk is. Hoewel dergelijke leiders alles ten stelligste en in alle openbaarheden zullen ontkennen in toonaarden die een ieder voor onmogelijk gehouden zou hebben. Haselager zou deze zin lezen en eenvoudig zeggen: ‘ het babbelt wel, maar het zegt niks’. Enfin. Pim – ik bedoel Haselager, heeft ontzettend huis gehouden. Na een narrow escape tegen Eugenie (al jarenlang onbetwiste dameskampioen van UVS) wist hij de concentratie en de focus te bewerkstelligen die de kampioen onderscheidt van ons: het gewone voetvolk. Met overtuiging (en een schietgebedje) kon Haselager zelfs de grote verrassing van het bekertoernooi aan zijn zegekar binden: Schoppema! Rob voor vijanden – Schop voor vrienden. Schop heeft ooit eens Hans Boehm betrapt op onoirbaar gedrag – en dat was niet in het fietsenhok! (daar denken wij Nijmegenaren dan natuurlijk meteen aan) Neen, dat was aan/op het schaakbord. Enfin. Schop kwam verrassend in de finale en wist met zetten als Pd7 Haselager volledig overstuur te krijgen. Jammer dat Haselager goden en andere religieuze opperwezens kon aanroepen terwijl Schop niet anders kon dan lijdzaam toezien hoe het lot en een flinke partij stellingsgeluk hem beroofden van een rechtmatige overwinning. Erg jammer.

Haselager meende ook hoog van de toren te kunnen blazen en dacht dat doorgeefschaak ook iets voor kampioenen is. Dat is een misvatting Haselager. Zelfs met de kersverse kampioen ‘lucky Luke’ aan zijn zijde moest Haselager bekennen dat hij zich beter kon richten op de armoedige beperktheid en armetierige rigiditeit van het klassieke schaak. De drie s’en van doorgeefschaak: Snelheid, Spanning en Sensatie zijn nu eenmaal niet weggelegd voor academici die denken dat ‘waarheid’ iets is wat bewijsbaar of vindbaar is.

Los van dit alles moeten we de positieve kant van deze zegetocht zien. Haselager heeft met 5 uit 5 een vol punt bij elkaar geschraapt in de interne rating. De loftrompet mag schallen. Ruk de champagne open! Het doel is bereikt. Maar wat mij betreft heeft elke UVS’er nog maar twee gedachten, twee wensen, twee doelen: ‘Lynch Luke en Plet Pim’. (Haselager zou zeggen: het allitereert wel, maar daarmee is het nog geen poëzie.)

Ik zou zeggen: “Duhh”.  Maar da’s vast niet kampioenaal.

Grande

De laatste gegevens over de clubcompetitie die ik kon vinden zijn die uit 1966. Op zich gewoon uitslagen, maar toch aardig omdat er vele namen bij staan die nu nog bekend zijn bij veel leden.
Dit is de laatste serie die ik u kan laten zien uit de Splendortijd.

Uitsluitend via geschreven teksten in de Glimworm. Ik hoop dat dit gedeelte van de UVS-historie, die velen natuurlijk niet kennen, iets duidelijker is geworden en dat een zekere trots deze verenging verdiend.

Sta mij toe een kort verslag van mijn CV in het schaakleven te geven. Ik vind dat de meeste leden niet weten wie uw historicus in het UVS/ OSBO/ KNSB- verleden heeft gedaan.
Naar aanleiding van boven- en onderstaande een goede raadgeving. Ieder verenigingslid die een club een goed hart toedraagt en de capaciteiten heeft zou een bepaalde periode een clubdragende functie moeten hebben.

51 jaar lid van de KNSB, waarvan 48 jaar bij UVS en een onderbreking van 3 jaar in Venlo
Vele jaren teamleider.
8 Jaar Voorzitter UVS. Vanaf 1975. (erelid)
4 Jaar Voorzitter OSBO. Vanaf 1986. (± 90 verenigingen)
4 Jaar lid van de Bondsraad KNSB. Vanaf 1986.
(een soort 1e. en 2e. kamer van het KNSB-bestuur)
Sinds 2001 organisator/wedstrijdleider Schaken Overdag.

Ik ben daar trots op.
S.Sytema

In oktober 1963 vond weer de uitreiking van de diverse kampioensbekers plaats. Tevens de erelijst van deze schakers waarvan u nog bekende namen tegenkomt en zelfs een foto.

Marcel Verstappen vond het een goed idee om wat meer met de toto te doen. Wel nu met hard geld, toen, in november 1963, met Mekkarepen (bestaan die nog?) we waren met weinig tevreden in die tijd.

Op de jaarvergadering van 1965 is weer over geld gesproken. Schrik niet, want de contributie steeg naar ƒ12,- per jaar maar kon in twee termijnen worden betaald.
Let ook op dat centen in die tijd zeer belangrijk waren. De bondcontributie ging naar ƒ7.08 per jaar.

Voorlopig weer genoeg.
Sjoerd Sytema

Een karakteristieke ontmoeting met de heer Bergsvoort

Kampioensbekers

Nogmaals de TOTO

Jaarvergadering 1965

Caïssa

Welk een blasfemie eigen ik mij hier nu weer toe…, maar leest u rustig het stuk eens door en vraag u zelf daarna eens af of u ook wel eens op het punt hebt gestaan om er maar mee stoppen. U kent het wel: niks lukt meer achter het bord, ziedende tijdnoodduels en grove blunders, saaie potten en bloedeloze niemendalletjes. De pracht van ons spel is verdwenen en het heeft zijn weerga op onze gemoedsrust.

Wanneer ik achter het schaakbord zit dan wil ik winnen. Winnen, w-i-n-n-e-n! Helaas zijn er ook nog spelers die meer van het spelletje snappen dan ik en dus mag ik regelmatig weer een mooie nul toevoegen aan mijn palmares. Dit heb ik echter allang geaccepteerd en heb ik ook totaal geen enkele moeite mee. Waar ik wel problemen mee heb zijn mijn partijen waarin ik ongelofelijk droevig slecht speel. Deze komen vaker voor naarmate ik het wat drukker heb buiten het schaken. Dit is de laatste maanden het geval. Echter kan ik mij hier ook nog wel in vinden want ik weet wat de oorzaak is…

Afgelopen maandag mocht ik ’s avonds aantreden tegen Ruud v/d Plassche en man wat had ik er zin in. Ik moest winnen want anders zou ik degraderen naar de B-groep. Bij aankomst wees Maarten mij op een reglement waarin beschreven werd hoe de kampioensgroep gevormd zou worden.  Toen ik dit eens goed las leek het wel een “Hoe red ik Dennis’ vege lijf”-plan want wat er ook zou gebeuren, ik zou ongeacht het resultaat van deze partij in de kampieonsgroep spelen. Een zorg minder weer terug achter het bord gaan zitten en ik speelde meteen een grafzet. Weg boer, maar er gloorde een klein beetje hoop in de vorm van wat compensatie, meegebracht door een open g-lijn en een beest van een loper.

De loper werd echter sneller dan het geluid geruild, Ruud speelde nauwkeurig en mijn compensatie verdween gelijk een fiets in het Waterkwartier.  Goed, dan maar vol op de schwindle toer en alles naar voren knallen. Ook dit werd allemaal kalmpjes op gevangen door Ruud. Toen ik vervolgens ook nog een ‘tragic oversight’ had waardoor ik nog meer materiaal verloor was mijn stelling wel rijp voor de schroothoop.  Slechts nog wat vage trucs restte mij…

Ruud zag de truc te laat en zag meteen dat de stelling hopeloos verloren was voor hem. Wat er toen gebeurde herkende ik maar al te goed. Elke schaker heeft het wel een keer gehad en je wenst het je ergste vijand niet toe…

Een totaal gewonnen stelling met een zet compleet vergooien…

Ruud liep verbouwereerd en gedesillusioneerd weg van het bord. Later vernam ik dat Ruud dacht dat hij nou de kampioensgroep had misgelopen, ik wist echter al lang dat hij het sowieso wel zou halen.  Dit was een hele opluchting.

In de analyse hebben we wit (ik) nog fijntjes 30 keer opgeknoopt.

Maar waarom komt het toch dat wij blunderen tijdens een partij? Concentratieverlies? Gemakzucht? Overschatting?

Ik kan de weg gegeven dames, de mat in 1 toelaten en de talloze andere blunders niet meer allemaal herinneren behalve eentje…

Ik was 20 en speelde in de interne van Zevenaar.  Ik speelde mijn geliefde Black Knight Tango en ik kreeg een prachtige stelling en ik had de winsten voor het uitzoeken. Tot dat een paard op f6 ineens mijn Koning op g8 en mijn dame op e4 aanviel. Ik weet nog dat ik eerst 2 minuten heb zitten kijken waar in godsnaam dat paard vandaan kwam… Totaal gemist en ik kon het niet geloven. Notatie zelfs nog  na gekeken… Toen het besef er eindelijk was dat ik ging verliezen heb ik mijn hand als teken van overgave uit gestoken en heb vervolgesn nog zo’n 20 minuten naar die stelling zitten staren. In die 20 minuten vergingen werelden en koninkrijken en werden er talloze sterren geboren…zo ver van huis was ik…

Toen ik later mijzelf thuis tegen mijn toenmalige vriendin aannestelde kreeg ik als nachtkusje de volgende woorden mee:   Ach schat, het is maar een spelletje…

Het lijkt me overbodig om toe te voegen dat het vrij snel daarna gedaan was met de relatie.

Schaken is drama…

Menace